W 1985 roku, w trakcie badań archeologicznych prowadzonych przez dr Jerzego Augustyniaka na zamku w Inowłodzu, odkryto wczesnorenesansowy zespół bierek szachowych. Tutejsza warownia, wzniesiona przez Kazimierza Wielkiego, położona nad Pilicą, była ważnym punktem granicznym terenów rozciągających się pomiędzy ziemią łęczycką, a ziemią sandomierską. Strzegła jednego z kluczowych szlaków handlowych tej części Europy, wiodącego ze Lwowa przez Sandomierz do Torunia i Gdańska. Figury szachowe, z których kilka było kompletnych, większość jednak zachowała się fragmentarycznie, ujawniono w jednej z zamkowych piwnic. Analiza zbioru pozwoliła na ustalenie wielu ważnych kwestii wiążących się zarówno ze stylistyką w jakiej wykonano poszczególne okazy, ich barwienia i użytego w produkcji surowca, chronologii ale również wskazania pewnych tropów co do ich użytkowników. Warto spojrzeć na zamek w Inowłodzu i czasy jego prosperity z perspektywy zabytków, które kierują naszą uwagę na wysoki status kulturowy, kontakty i wykształcenie jego mieszkańców. To wyjątkowe znalezisko znajdujące się w zbiorach Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, choć dość mało znane, zasługuje na szersze zaprezentowanie i dyskusję.

• Dr Dominik Kacper Płaza, Dyrektor Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi
• Dr Agnieszka Stempin, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu - Rezerwat Archeologiczny Genius loci

Fotografia: Szachy z Inowłodza, Kateriny Zisopulu-Bleja